Η ανισοκατανομή των αγροτικών επιδοτήσεων στην Ελλάδα παραμένει εντυπωσιακά έντονη, παρά τις διακηρύξεις για δίκαιη και ισορροπημένη διανομή των κοινοτικών πόρων. Τα επίσημα στοιχεία για το 2022 και το 2023 αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που ευνοεί τους λίγους και αφήνει στο περιθώριο τη συντριπτική πλειονότητα των παραγωγών.
Η συγκέντρωση των επιδοτήσεων
Το 1% των δικαιούχων καρπώθηκε το 27% του τσεκ και τις δύο χρονιές, δηλαδή περίπου 4.200 άτομα από τους συνολικά πάνω από 420.000. Το 10% συγκέντρωσε πάνω από το 60% των κονδυλίων, αφήνοντας το υπόλοιπο 90% να μοιραστεί κάτι λιγότερο από το 40%.
Με απλά λόγια: οι περίπου 50.000 «ισχυροί» του κλάδου απορροφούν τη μερίδα του λέοντος, ενώ οι υπόλοιποι 370.000 αγρότες καλούνται να επιβιώσουν με επιδοτήσεις που σε πολλές περιπτώσεις δεν ξεπερνούν τα 5.000 ευρώ ετησίως.
Τα μικρά ποσά για τους πολλούς
Το 2022, το 87% των δικαιούχων έλαβε κάτω από 5.001 ευρώ, συγκεντρώνοντας συνολικά το 37,4% των ενισχύσεων. Το 2023 η εικόνα ήταν σχεδόν ίδια, με το 85% να παραμένει κάτω από το ίδιο όριο, απορροφώντας το 39,5% των χρημάτων. Αντίθετα, οι λίγοι που ξεπέρασαν τις 20.000 ευρώ ήταν μόλις 1.280, αλλά μοιράστηκαν 48 εκατ. ευρώ – περίπου το 4% του συνόλου.
Οι κορυφαίοι της λίστας
Η κορυφή του πίνακα παραμένει σχεδόν «κλειστή». Οι 100 μεγαλύτεροι δικαιούχοι πήραν 7,8 εκατ. ευρώ το 2022 και 8,6 εκατ. ευρώ το 2023, σημειώνοντας αύξηση 10% μέσα σε έναν χρόνο. Μόνο 17 νέα ονόματα προστέθηκαν στη λίστα, γεγονός που αποκαλύπτει ότι οι «μεγάλοι» όχι μόνο διατηρούν τη θέση τους, αλλά και ενισχύουν το προβάδισμά τους.
Η ανισοκατανομή στα οικολογικά σχήματα
Η νέα ΚΑΠ έφερε τα λεγόμενα οικολογικά σχήματα, με στόχο να επιβραβεύσει πρακτικές φιλικές προς το περιβάλλον. Όμως και εκεί η εικόνα είναι η ίδια: το 10% των παραγωγών πήρε σχεδόν το 58% των κονδυλίων, ενώ το 1% καρπώθηκε πάνω από το 21%. Η πλειοψηφία αρκέστηκε σε μικροποσά, με τα 2/3 να λαμβάνουν κάτω από 500 ευρώ.
Μια παθογένεια χωρίς τέλος
Η σταθερή αυτή ανισοκατανομή δεν είναι συγκυριακό φαινόμενο αλλά διαχρονική παθογένεια. Παρά τις εκκλήσεις για στήριξη των μικρών και μεσαίων εκμεταλλεύσεων, η πολιτική κατανομής των ενισχύσεων εξακολουθεί να συντηρεί τους λίγους ισχυρούς.
Το αποτέλεσμα; Στασιμότητα στην ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού, έλλειψη κινήτρων για τους νέους που θέλουν να μπουν στο επάγγελμα και συνεχιζόμενη εξάρτηση των μικρών παραγωγών από περιορισμένα κονδύλια που δεν επαρκούν για βιώσιμη ανάπτυξη.
Η ΚΑΠ μπορεί να αλλάζει ονομασίες και κανονισμούς, αλλά η πραγματικότητα στο χωράφι μένει ίδια: οι πολλοί μοιράζονται τα ψίχουλα και οι λίγοι απολαμβάνουν την πίτα.
