Σοβαρή απειλή για το παρθένο ελαιόλαδο, τα ελαιοτριβεία και το πυρηνέλαιο συνιστούν τα όρια των Αρωματικών Υδρογονανθράκων Ορυκτών Ελαίων (ΜΟΑΗ) που σχεδιάζει να θεσπίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σύμφωνα με την Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας (4Ε).
Σε απαντητική επιστολή της προς τη 4Ε, η Κομισιόν ανέφερε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη εσωτερικές διαδικασίες για την προετοιμασία του σχετικού κανονισμού, ο οποίος αναμένεται να τεθεί σε ψηφοφορία τον Νοέμβριο 2025.
Η αντίφαση των δεδομένων
Η 4Ε τονίζει ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει τα επιστημονικά κενά γύρω από τα ΜΟΑΗ, αλλά παρ’ όλα αυτά επιμένει να θεσπίσει ποσοτικά όρια. Αυτό, όπως επισημαίνει, θα έχει «ευρύτατες και δυσμενέστατες επιπτώσεις» για τα ελαιόλαδα και τα πυρηνέλαια των ελαιοπαραγωγικών χωρών.
Τα βασικά προβλήματα που επισημαίνονται
- Αναξιόπιστη μέθοδος μέτρησης
Η χημική μέθοδος που προτείνεται δεν διακρίνει με σαφήνεια τις τοξικές ενώσεις από τις μη τοξικές, με αποτέλεσμα να συν-υπολογίζονται άγνωστα μείγματα ενώσεων. Έτσι μπορεί να εμφανίζονται ψευδώς υψηλές συγκεντρώσεις ΜΟΑΗ, οδηγώντας σε λανθασμένες καταδίκες παραγωγών και προϊόντων. - Ασαφής διαχωρισμός τοξικών – μη τοξικών ουσιών
Παρά το γεγονός ότι η ίδια η Κομισιόν παραδέχεται ότι ορισμένες ενώσεις έχουν μόνο ενδείξεις τοξικότητας και όχι αποδεδειγμένη επικινδυνότητα, επιλέγει να τις κατατάξει όλες στις τοξικές. Μια τέτοια προσέγγιση, τονίζει η 4Ε, είναι επιστημονικά και πρακτικά απαράδεκτη. - Φυσικά συστατικά και πυρηνέλαιο
Η διεθνής βιβλιογραφία επιβεβαιώνει την ύπαρξη φυσικών, μη τοξικών συστατικών που όμως «μετρούνται» ως ΜΟΑΗ. Στο πυρηνέλαιο, λόγω της διαδικασίας εκχύλισης, τα συστατικά αυτά συμπυκνώνονται, οδηγώντας συχνά σε υπερβάσεις των ορίων. Η Κομισιόν επιχειρεί να το αντιμετωπίσει προτείνοντας υψηλότερα όρια για το συγκεκριμένο προϊόν.
Η θέση της 4Ε
Η Επιστημονική Εταιρεία απορρίπτει τις συμβιβαστικές προτάσεις της Επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι:
- είτε πρέπει να τεκμηριωθεί επιστημονικά η τοξικότητα των ΜΟΑΗ ώστε να τεθούν ξεκάθαρα και εφαρμόσιμα όρια,
- είτε δεν πρέπει να επιβληθούν αυθαίρετα όρια που θα καταδικάσουν τον κλάδο του ελαιολάδου και του πυρηνελαίου.
Οι προτάσεις της 4Ε
- Συστηματική χαρτογράφηση των ελληνικών ελαιολάδων ως προς την περιεκτικότητα σε ΜΟΑΗ, με κοινά αποδεκτή μέθοδο ανάλυσης.
- Ενημέρωση από τις ΔΑΟΚ σε περιοχές που τυχόν εμφανίζουν υψηλές συγκεντρώσεις.
- Σύσταση Μόνιμης Ομάδας Εργασίας με συμμετοχή κράτους, επιστημονικών φορέων, του ΕΦΕΤ και του Γενικού Χημείου του Κράτους, σε συνεργασία με τα υπόλοιπα ελαιοπαραγωγικά κράτη μέλη.
Το διακύβευμα
Η συζήτηση γύρω από τα ΜΟΑΗ δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα, αλλά μια κρίσιμη μάχη για το μέλλον του ελαιολάδου και του πυρηνελαίου στην Ευρώπη. Αν τα όρια τεθούν με βάση αβέβαια επιστημονικά δεδομένα, υπάρχει ο κίνδυνος να πληγεί άδικα ένα από τα σημαντικότερα εξαγώγιμα προϊόντα της Ελλάδας και της Μεσογείου.
